خانه » بیوگرافی » اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

تبیلغات

اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

در این مطلب از سایت جدید نیوز در مورد مطلب

اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

بر اساس یکی از تقسیم بندی های صورت گرفته، اهل تسنن به سه گروه اهل تسنن عادی، صوفی و سلفی تقسیم می شود.

الف: اهل تسنن عادی گروه هایی هستند که زیر پرچم فرق چهارگانه کلامی اهل تسنن قرار داشته و از رویکردهای فرعی و افراط و تفریط در این آموزه های دینی اجتناب می کنند. این گروه بر اساس جریان های کلامی که به آن وابستگی دارند، مختصات ویژه ای را در این نحوه رفتار و  آموزه های خود دارند. اکثریت اهل تسنن یعنی بالغ بر ۶۰ درصد آنها جزو این دسته هستند.

ب: صوفی ها: مذاهب صوفی در این حوزه تشیع نیز وارد شده است، اما بیشتر آنها مربوط به گرایش‌های اهل تسنن هستند. تمامی مباحث و ریشه تصوف در این قرن های دوم و سوم در این اسلام مطرح شده است و امروز نزدیک به صد فرقه صوفی با جمعیتی بالغ بر ۴۵۰ میلیون نفر در این جهان وجود دارد. برخی تقسیم بندی ها حاکی از آن است که از تعداد نزدیک به بیست میلیون نفر صوفی شیعه در این جهان اسلام وجود دارد.
تصوف مسلکی است که با مذهب آمیخته است و طرفداران این مسلک عقیده دارند که این طریقت بهترین راه بخاطر رسیدن به حق می باشد و انسان پس از تامل و تفکر و تجربه و مشاهده و سیر و سلوک می تواند به مقصود نهایی و مطلوب اصلی خود برسد. تصوف در این ابتدا عبارت بود از زهدی مفرط و خشن که عبادتهای شاق و طاقت فرسا و کناره گیری و گوشه نشینی را نیز باخود همراه داشت. ولی رفته رفته از چنین حالتی فاصله گرفته و با درآمیختن با فرهنگ ها و عقائد و آداب دیگر نحله ها مملو از انحرافات، کژرویها و آداب و رسوم خود ساخته و غیر دینی شد.

2055465 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

ج: سلفی ها: گرایش به سلفیت از نیمه دوم قرن نوزدهم یعنی بعد از سقوط امپراتوری عثمانی و روند انحطاط و ذلت مسلمانان و در این پی تهاجم همه‌جانبه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشورهای غربی به جامعه اسلامی شکل گرفت. به دنبال آن برخی از متفکران و شخصیت‌های جهان اسلام که آینده مسلمانان را مأیوس ‌کننده می‌دیدند، بخاطر برون رفت از اوضاع خفت‌بار کنونی نظریه بازگشت به دوران سلف صالح را مطرح کردند.

بازگشت به دوران سلف در این ابتدا یک نظریه بود، اما بعدها تکمیل‌تر شده و خود را به یک مذهب تبدیل کرد و تنها خود را معیار اصلی دین معرفی کرده و هر تفکر و مذهب مخالف خود را خارج از دایره اسلام قرارداد. پرواضح است که سلفیت در این واکنش به رویکردهای سست مآبانه صوفی گری و در این نتیجه اوضاع سخت مسلمانان پدید آمد، اما این تفکر نتوانست حامیان زیادی پیدا کند. در این حال حاضر تنها ۱۰ درصد از جامعه اهل تسنن را سلفی ها تشکیل می دهند. با این وجود این جریان با رویکرد خاص تکفیری که دارد، به دنبال تحمیل کردن خود به جامعه اسلام است.

آنچه در این این مقاله بررسی خواهد شد مختصات اعتقادی و رویکردهای رفتاری و گرایش های متعصبانه و مراحل تکوین جریان های مختلف سلفی و تکفیری است که با وجود سر و صدای زیادی که در این جامعه جهانی و امت اسلام ایجاد کرده اند، تعداد اندکی از آن ها را به خود اختصاص داده اند.

اصول و مبانی مشترک گروه‌های سلفی

جریان سلفیت با شعار احیای دوران سلف بخاطر بازگرداندن عزت و عظمت از دست رفته مسلمانان به وجود آمد، ولی برخی از حکومت‌ها و سازمان‌های اطلاعاتی غربی به مرور در این درون این گروه ها نفوذ کرده و مدیریت آنها را در این دست گرفتند و از آنها به عنوان ابزاری در این راستای اهداف و سیاست‌های خود استفاده می‌کنند. در این نتیجه این اتفاق آنچه که به عنوان تهدیدی جدی علیه قدرت‌های استکباری و صهیونیستی شکل گرفته بود ، به فرصتی ارزشمند در این راستای اهداف و سیاست‌های آنها تبدیل شد.

گروه‌ها، جریان‌ها و شخصیت‌های سلفی تعدد بسیار بالایی دارند ، به نحوی که شناسایی و بررسی افکار و مبانی همه آنها غیرممکن است. البته در این این میان می‌توان به برخی اصول و مبانی مشترک اشاره کرد که مورد توافق همه گروه‌ها ، جنبش‌ها و جریان‌های مدعی سلفی‌گری باشد. برخی از موارد را می‌توان در این محورهای زیر خلاصه کرد:

احیای دوران سلف

نفی وضعیت موجود

ایجاد خلافت اسلامی

پاک‌سازی اسلام از خرافات و بدعت‌ها

تأکید بر صحت فهم سلف

ظاهرگرایی

تبعیض‌گرایی

مخالفت با ظواهر دموکراسی

مخالفت با تشیع

تأکید بر اصل جهاد

گسترش دایره کفر و محدود کردن دایره ایمان.

2055468 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

گرایش‌های مختلف سلفیت

از آنجا که در این بین سلفیون در این معنا و مفهوم بازگشت به سلف و چگونگی احیای دوران سلف و نحوه گستره تاریخی دوران سلف و … اختلاف نظر وجود دارد و هر گروه و سازمان سلفی تفسیر و برداشت خاص خود را ارائه می‌کند، انواعی از گروه‌ها و جریان‌های سلفی در این مناطق مختلف جهان به خصوص در این کشورهای اسلامی شکل گرفته است و هر روز بر تعداد آنها افزوده می‌شود. پس از چندی اختلافات میان همین گروه‌ها جدی‌تر شده و از درون آنها گروه‌های کوچکتر با شیوه‌های جدید و روش و تفکرات انتقادی متفاوت انشعاب می‌یابد.

الف: وهابیت (۱۱۴۵م.)

این جریان در این سال ۱۱۴۵ هجری قمری توسط محمد بن عبدالوهاب و در این عربستان سعودی شکل گرفت. هدف اولیه این جریان مقابله با شرک و بدعت اعلام شد. این جریان از میان اولین جریان‌های مذهبی و سیاسی است که در این منطقه نجد عربستان ظهور کرد. وهابیت تمام مشکلات جهان اسلام و مسلمانان را برآمده از رسوخ شرک و اعمال خرافی و بدعت‌آمیز در این میان مسلمانان می‌دانند و تنها راه احیای اسلام اصیل را بازگشت به دوران سلف صالح معرفی می‌کنند.

وهابیون حاکم را ولی امر دانسته و اطاعت از او را واجب و مخالفت با او را حرام می‌دانند. در این حقیقت می‌توان گفت این گرایش سلفی بخاطر مشروعیت بخشیدن به حاکمیت آل سعود در این برابر عثمانی ها شکل گرفت. از منظر وهابیت اختلافات اساسی با سلفیت اخوانی دارد. به عبارت دیگر وهابیت ابزاری بخاطر توجیه و مشروعیت بخشیدن و تثبیت قدرت سیاسی آل سعود است.

2055467 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

وهابیون در این ۱۰۰ سال اخیر تلاش داشته‌اند به عنوان یک جریان سلفی شناخته شوند و تحت این عناوین افکار و آرای سیاسی و اعتقادی خود را تبلیغ و ترویج و اهل سنت را به سمت خود جذب کنند. این فرقه بر اساس آموزه‌هایی که دارد ابزاری کارآمد بخاطر سرکوب جنبش‌ها و حرکت‌های مردمی در این کشورهای اسلامی بوده است. مفتیان وهابی با صدور فتواهای از پیش ‌طراحی ‌شده و خلاف شرع عامل مشروعیت بخشیدن به سرکوب قیام‌های مردمی و کشتار هزاران مسلمان در این کشورهای مختلف و به یغما بردن سرمایه‌های مسلمانان طی سال‌های اخیر هستند.

وهابیت یکی از موفق‌ترین جریان‌های ساختگی است که با مدیریت قدرت‌های استکباری توانسته اتحاد امت اسلام را به تفرقه و تشتت تبدیل کند. وهابیت ضمن همسویی با آمریکا و اسرائیل با صرف میلیاردها دلار ، جنبش‌های اسلامی در این کشورهای منطقه را سرکوب کرده و آنها را به انحراف کشیده و مصادره کردند.

به همبن علت مردم انقلابی‌ یمن که توانسته بودند حکام خودفروخته و مستبد را ساقط کنند ، از دو سال پیش تاکنون زیر موشک باران متجاوزان سعودی قرار دارند و صدها نفر از مردم به ‌ویژه زنان و کودکان این کشور فقیر کشته شده و بیشتر ۹۸% از مراکز و تأسیسات و زیرساخت‌های آن ویران شده‌اند.

عربستان در این کنار آمریکا و اسرائیل جنگ داخلی سوریه را برافروخت و طی چند سال صدها هزار نفر از مردم این کشور را به خاک و خون کشیده و تمامی سرمایه‌ها و زیرساخت‌های این کشور را که روزی به عنوان محور مقاومت علیه اسرائیل شناخته می‌شد ، از بین برد. وهابیت سعودی با هدایت آمریکا و حمایت اسرائیل اولین مسئله جهان اسلام و عرب را که اسرائیل بود به یک موضوع عادی و بی‌اهمیت تبدیل کرده و گام‌های بلندی در این راستای عادی سازی روابط و هماهنگی‌های امنیتی و نظامی با رژیم صهیونیستی برداشت و در این مقابل، ایران را که به عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای حامی آرمان‌های اسلامی به شمار می‌رود ، به عنوان دشمن کشورهای عربی و اولین خطر جهان اسلام توصیف کرد.

2055469 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

تفاوت وهابیت با اهل تسنن

استعمار غرب در این قرن دوازدهم هجری بخاطر ادامه اهداف استعماری خود از درون دو دین بزرگ، سه فرقه انحرافی به وجود آورد. استعمارگران وهابیت را از درون اهل تسنن ، بهاییت را از درون شیعیان و صهیونیسم را از درون دین یهود خلق کردند. وهابیت از زمان تشکیل تاکنون همواره زیر سایه قدرت‌های استکباری به حیات خود ادامه داده و ابزار کارآمدی در این دست این قدرت‌ها جهت ایجاد اختلاف و تفرقه بین امت اسلامی است، این در این حالی است که جامعه اهل تسنن طی قرن های متوالی زندگی مسالمت آمیز با سایر اقلیت های مسلمان، مبارزه‌های تأثیرگذاری را ضد قدرت‌های استعماری در این جهان داشته و همواره در این طول تاریخ همزیستی مسالمت‌آمیز با سایر مسلمانان از جمله شیعیان داشتند. مفتیان وهابی تنها خود را مسلمانان واقعی می‌دانند و سایر مسلمانان را مشرک و کافر می‌پندارند اما مفتیان و بزرگان اهل سنت ، اهل قبله را مسلمان می‌دانند.

وهابیت اولین جریان موهوم در این تاریخ اسلام بود که معنای جهاد را توسعه داده و جنگیدن با مسلمانان مخالف خود را همچون جهاد با مخالفان کافر پنداشته و آنها را واجب‌القتل می‌داند.

ب: سلفیت دیوبندی(۱۷۳۲ م.)

شاه ولی‌الله دهلوی در این سال ۱۷۳۲ م. این گرایش را در این منطقه دیوبند در این شبه قاره هند شکل داد. شعار اصلی این جریان مبارزه با بدعت و مقابله با جهل است،. آنها اعتقاد دارند که باید آموزه‌های دینی را گسترش داد. شاه ولی‌الله دهلوی معتقد بود باید عقیده مسلمانان اثبات شود و تنها راه نجات مسلمانان را در این فراگیری تعلیمات اسلامی می‌دانست و به همین علت به ترویج امور آموزشی و تربیتی مسلمانان پرداخت. وی جهل و خرافه‌پرستی را قدیمی‌ترین و خطرناک‌ترین بیماری جامعه بشری معرفی کرد که بزرگ‌ترین سد راه سعادت و ارتقای روحی اخلاق و تمدن انسانی در این جامعه است. او مداوای این بیماری‌ها را تدبر در این معانی قرآن می‌داند، لذا قرآن را به زبان فارسی که در این آن زمان زبان رسمی و اداری و دینی و علمی هند بود ترجمه کرد. قرآن ترجمه شده وی فتح الرحمان نام دارد.

شاه ولی الله در این طول حیات خود هیچ اقدامی ضد استعمار انگلیس انجام نداد و تنها به ترویج آموزه‌های دینی بر اساس تفکرات خود پرداخت. وی با این وجود مخالف سرسخت شیعیان بود و کتابی را بر ضد تشیع نوشت. پس از درگذشت ولی‌الله دهلوی ، دیوبندی ها بخاطر انتقال آموزه‌های خود مدارسی را تأسیس کردند که بعدها به اسم مدارس دیوبندیه معروف شد. امروزه در این سراسر شبه قاره هند به ویژه در این پاکستان و افغانستان ده ها هزار مدرسه دیوبندیه فعالیت دارد که تأمین مالی آن بر عهده عربستان سعودی است. در این بیش از ۲۰ هزار مدرسه دینی در این پاکستان نزدیک به ۲ میلیون نفر مشغول آموزش هستند که با هزینه های هنگفت دلارهای نفتی بخاطر تمامی این افراد غذا و محل اقامت رایگان و امکانات آموزشی و تحصیلی رایگان تامین می شود. با این وجود استفاده از روش‌های قدیمی و سنتی ، عدم تجهیز به امکانات مدرن روز ، تأثیر این مدارس و افزایش خشونت از جمله مواردی است که باعث ضعف روند آموزش در این این مدارس شده است.

2055470 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

شاه ولی الله دهلوی و محمد بن عبدالوهاب تقریباً با هم هم‌زمان بودند و با هم در این مکه تحصیل می کردند. هر دو داعیه احیای امت اسلام و مبارزه با شرک و دعوت به توحید را داشتند و حتی برخی از اساتید هر دو یکی بود. هر دو از ابن تیمیه تأثیر پذیرفته و از او تمجید کردند. نگاهی اجمالی به دو گرایش سلفی دیویبندی و وهابیت اشتراکات زیادی را در این میان آنها نشان می‌دهد. علاوه بر این که تأمین مالی عربستان سعودی طی سال‌های اخیر از مدارس دیوبندی نیز باعث نزدیک شدن بیشتر این فرقه به رویکردهای وهابی شده است. با این وجود اختلافات زیادی نیز میان وهابیت و دیوبندی ها وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:

محمد بن عبدالوهاب عقل را را در این تمام ابعاد کنار می‌گذارد ، اما شاه ولی الله در این برخی موارد عقل گرا است.

محمد بن عبدالوهاب تکفیری است، اما دهلوی قائل به تقریب میان مذاهب اهل تسنن است.

شاه ولی الله گرایش صوفیانه داشت، اما محمد بن عبدالوهاب تصوف را فرقه ای انحرافی می دانست.

2055466 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

ج: اخوان‌المسلمین: (۱۹۲۸ م.)

اخوان‌المسلمین بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین تشکیلات سیاسی مذهبی اهل سنت است که با هدف احیای دوران سلف صالح و ایجاد خلافت اسلامی بنیان‌گذاری شده است. این گروه در این سال ۱۹۲۸ میلادی توسط احمد حسن البناء در این مصر پایه‌گذاری شد و به سرعت در این سراسر مصر و سپس دیگر کشورهای اسلامی گسترش یافت. اخوان‌المسلمین در این دورانی تشکیل شد که امپراتوری عثمانی به عنوان آخرین خلافت اسلامی در این اوج ضعف و انحطاط بود و مصر به عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های امپراتوری عثمانی به مستعمره انگلیس تبدیل شده و مسلمانان آن در این اوج ذلت و حقارت بودند. غربی ها به اسم تمدن و مدرنیته فرهنگ و تمدن اسلامی را نابود می‌کردند و فساد و بی‌بندوباری را در این کشورهای اسلامی رواج می‌دادند. تفکر جدایی دین از سیاست بر تمامی ارکان حکومت و مسئولان سیاسی کشور و اسلامی حاکم شده بود.

در این چنین شرایطی تعدادی از متفکران و مصلحان اسلامی به دنبال چاره‌اندیشی برآمده و نظریه‌های مختلفی بخاطر این موضوع مطرح کردند. سیدجمال‌الدین اسدآبادی یکی از افراد بود که نظریه مقابله با سلطه استعماری و بازگشت به اسلام را در این مصر مطرح کرد. دیدگاه‌های وی در این رابطه با آغاز نهضت بیداری اسلامی مورد استقبال متفکران اسلام‌گرای مصری قرار گرفت و تعداد زیادی از جوانان انقلابیون این کشور را جذب کند. هواداران سیدجمال هم با فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی سازمان یافته تلاش کردند رشد و آگاهی مسلمانان را نسبت به مبانی اسلامی و توطئه‌های سلطه‌گران بالا ببرند. پس از اخراج سیدجمال از مصر نیز این مسیر با رهبری شاگردانش نظیر شیخ محمد عبده ، سعد زغلول، ابراهیم هبلاوی و رشید رضا و حسن البناء و … ادامه پیدا کرد.

اصول راهبردی منشور اخوان شامل موارد زیر است:

دعوت به اسلام ناب و سلف صالح

عمل به سنت پیامبر در این همه امور اعتقادی و عبادی

آماده سازی خود از طریق تهذیب نفس

تشکیل سازمان سیاسی بخاطر اثبات حاکمیت و تربیت مردان

تأکید بر علم و دانش و کسب فناوری

بهبود شرایط اجتماعی و درمان بیماری‌های جامعه شناختی

فعالیت‌های اقتصادی و کسب ثروت

تأکید بر تربیت بدنی و تقویت جسمی

اخوانی ها توجه ویژه‌ای به تبلیغ و ارشاد دارند و بنای حکومت اسلامی را منوط به آمادگی مسلمانان بخاطر پذیرش این مهم (دموکراسی و استفاده از ابزار نرم) می‌دانند. به همین علت بود که اخوانی‌ها بخاطر نیل به قدرت ، مبارزات پارلمانی را تجویز کرده و خود نیز طی دهه‌های گذشته در این کشورهای مختلف وارد رقابت عرصه‌های سیاسی شدند. آنها قائل به تقریب بین مذاهب اسلامی هستند. آنها تعدد کشورهای اسلامی را تا زمان رسیدن به دولت اسلامی واحد به رسمیت می‌شناسند و در این عین حال معتقد به ارتباط و مراوده با دیگر کشورها هستند. اخوان‌المسلمین معتقدند که رئیس کشور باید توسط مردم انتخاب شود. آنها جهاد را در این مفهوم عمومی آن یعنی تلاش و کوشش در این راه خدا تفسیر می‌کنند، به همین علت است که بیشتر رهبران و سران اخوان‌المسلمین را دانشجویان و فارغ‌التحصیلان نخبه رشته‌های فنی مهندسی و رشته‌های غیر علوم انسانی و دینی تشکیل می‌دهند.

اخوانی ها بر خلاف سایر گروه‌های سلفی مواضع و مناسبات خوبی با ایران داشته‌اند. این مناسبات گرچه طی بحران سوریه با رکود مواجه شد ، اما هرگز متوقف نشد و در این ماه‌های اخیر نیز شاهد تلاش گسترده جریان‌های اخوانی بخاطر تقویت مناسبات با ایران هستیم.

این تفکر قوی‌ترین و ریشه دارترین تفکر جریان سلفی است که مبانی فکری مستحکم و رهبرانی قوی دارد. در این حال حاضر ترکیه، غزه و سودان تحت حاکمیت این تفکر قرار دارد. مصر نیز بعد از انقلاب مردمی مدتی تحت کنترل این تفکر در این آمد که حاکمیت آنها طولانی نشد و کودتای نظامی در این این کشور نه تنها باعث براندازی نظام اخوانی آن شد، بلکه مجموعه ای از سرکوب و پاکسازی را ضد اخوانی ها به راه انداخت.

2055471 - اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

ساختار تشکیلاتی اخوان المسلمین

ساختار تشکیلاتی اخوان‌المسلمین شامل شورای مشورتی است که مرشد عام و دفتر ارشاد عام می‌شود. شورای مشورتی یا هیئت مؤسسان مرجع قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری اخوانی ها  محسوب می‌شود و عهده‌دار نظارت عالی بر فعالیت‌های جمعیت و انتخاب مرشد عام است و تمامی مصوبات این شورا بخاطر اعضا الزام‌آور است. شورای مشورتی دارای ۳۰ عضو است که به مدت چهار سال انتخاب می‌شود. مرشد عام بر اساس نظر این شورا و از میان اعضای انجمن که حداقل ۱۵ سال سابقه عضویت داشته باشند و سن آنها نیز از ۴۰ سال کمتر نباشد انتخاب می‌شود . دوره مسئولیت مرشد عام شش سال است و انتخاب مجدد وی بخاطر یک دوره بلامانع است.

دفتر جهانی ارشاد عام مسئولیت‌های اجرایی فعالیت‌های اخوان المسلمین را بر عهده دارد. این دفتر از ۱۳ عضو تشکیل شده که اعضای شورای مشورتی از مناطق مختلف انتخاب می‌شوند.

مرشدهای اخوان المسلمین از آغاز تأسیس این جنبش تاکنون شامل افراد زیر است:

حسن البناء از سال ۱۹۲۸ تا ۱۹۴۹

حسن الهضیبی از سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۷۳

عمر التلمسانی از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۵

محمد حامد ابو النصر از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۶

مصطفی مشهور در این سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۲

مأمون الهضیبی از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴

محمد مهدی عاکف از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰

محمد بدیع از ۲۰۱۰ تاکنون.


گرداوری :جدید نیوز

اهل تسنن به چند بخش تقسیم می‌شوند/ علت مخالفت وهابی‌ها با اهل سنت چیست؟

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز